inhoud:

ORIËNTATIEFASE

Tijdens deze fase ben ik bezig geweest met:

• Stakeholders geanalyseerd en in kaart gebracht voor de Design Debrief.

• Opmaak en huisstijl voor de Design Debrief ontworpen en dit in het document toegepast.

• Huisstijl samen met Isabel ook toegepast op de website.

• Eigen leerdoelen en verwachtingen voor dit project genoteerd.

• Op verzoek van de opdrachtgever begonnen met de-assembleren van een sneaker.

De de-assemblage van de sneaker wordt verder toegelicht in de analysefase, de exploded view van de sneaker, bijlage 2, is hiernaast te zien.

Het maken van de huisstijl is leuk om te doen, en het zorgt voor consistentie, wat professionaliteit en herkenning uitstraalt voor klasgenoten, docenten of andere geïnteresseerden.
Download hieronder, bijlage 1, de Design Debrief, Janick heeft deze na feedback van docenten aangepast en afgemaakt.

Klik op de afbeelding voor groter beeld, klik hierboven voor de download.

ANALYSEFASE

De analyse fase is breed aangepakt, het team is allemaal apart verschillende analyses gaan doen om vervolgens weer bij elkaar te komen. Tijdens deze fase heb ik gewerkt aan:

• BOM lijst met alle onderdelen vanuit de de-assemblage van de Adidas spezial.

• Een LCA uitgevoerd op de Adidas spezial.

• De exploded views van de hele groep vergeleken en hier conclusies uitgetrokken.

• Een footwear analyse samen met Evita.

• Een marktonderzoek bestaande producten, gecategoriseerd en met certificaten.

• Een materiaal analyse, gecategoriseerd in biologisch afbreekbaar, hybride en synthetisch.

• Een taakanalyse van reparatie schoen.

• De kleurentrend analyse samen met Xander.

De conclusies van deze analyses geven inzichten, en kunnen worden vertaald tot eventuele eisen of wensen. Ook geven deze inzichten een beter beeld van de sneaker wereld, en de problematiek die speelt hierin speelt en in die van schoenen.

Bill of Materials

Reductie onderdelen BOM lijst

Klik op de afbeelding voor groter beeld, klik hierboven voor de download.

Na feedback tijdens de tussenschouw heb ik opnieuw gekeken naar de functie en esthetiek van de onderdelen in de BOM lijst. Deze was gewaardeerd op de Adidas Spezial. Voor elk onderdeel heb ik de functie en analyse geanalyseerd en hieruit conclusies getrokken of het onderdeel kan worden gereduceerd of geïntegreerd in een ander onderdeel van het ontwerp. De volgende drie onderdelen waren essentieel:

• Zool

• Upper

• Veters (sluiting/aanpasbaarheid)

Dit bevestigt de materiaalvermindering als eis. Zie de vernieuwde BOM lijst in bijlage 4 hiernaast.

Life Cycle Analysis

Exploded views

Vergelijking exploded views conclusie:

• Het aantal onderdelen per sneaker loopt sterk uiteen, variërend tussen 22 en 48 onderdelen met een gemiddelde van 33.

• De exploded views laten zien dat sneakers technisch geavanceerde samengestelde producten zijn met veel kleine, niet-herbruikbare onderdelen. De focus ligt op prestatie, comfort en massaproductie.

• De right to repair en circulariteit ontbreken bij de sneakers. Zo zijn onderdelen door de verlijming en schuim vervuild, dit maakt vezelterugwinning lastig.

• Het ontbreken van mono-materialen (waarbij een product uit één type materiaal bestaat) maakt de schoenen niet eenvoudig recyclebaar.

• Er is wel een duidelijk verschil in complexiteit en afwerking, maar alle ontwerpen delen dezelfde basisproblemen: veel lijm en veel materialen.

Voor de gehele vergelijking met overeenkomsten en verschillen, klik op de download link of zie bijlage 6.

Footwear analyse met Evita

Door het uitvoeren van een footwear analyse, zie bijlage 8 hebben we in kaart gebracht wat voor type schoenen er zijn en wat sneakers onderscheidt van andere schoenen.

Sneakers onderscheiden zich doordat ze sportief en comfort combineren met de kracht om cultuur, identiteit en stijl uit te drukken.

De LCA, in bijlage 5, laat zien dat het materiaalgebruik de grootste milieu-impact heeft. Zowel het energie gebruik en de CO2 worden grotendeels bepaald door het materiaal (leer en synthetische materialen).

Hiernaast heeft het productieproces ook nog een relevante impact. Niet alle methoden konden in de LCA worden toegevoegd, dit zou dus nog hoger kunnen uitvallen. Hierbij is het transport niet voor elke grondstof meegenomen, maar wel voor bijvoorbeeld rubber.

Marktonderzoek

Materiaal analyse

De materiaal analyse heb ik na het marktonderzoek uitgevoerd, hierdoor heb ik dezelfde categorieën aangehouden. Biologisch afbreekbaar, hybride en volledig synthetisch. Deze hebben verschillende kleuren als een stoplicht.

Met stoplicht kleur zijn de materialen kort samengevat in het rechter tabel.

Deze analyse vormt een goede basis en geeft inzichten in de materialen. Ook heeft me geleerd om goed te onderzoeken of het materiaal wel bio afbreekbaar is, en niet alleen bio gebaseerd. In de download hieronder of bijlage 10, zijn de bronnen steeds gekoppeld aan de namen.

Aan het einde van de analysefase, toen het team weer samen kwam, zijn deze materialen toegevoegd aan de materialen database opgezet door Janny. Zie de link.

Het marktonderzoek startte met het verzamelen van bestaande duurzame sneakers. Deze heb ik vervolgens gecategoriseerd in biologisch gebaseerd, hybride en volledig synthetisch.

Tijdens het analyseren van de producten merkte ik op dat merken bepaalde claims deden bij hun sneakers. (Bijv. "PETA certified"). Dit vond ik interessant en ben toen de wereld van certificaten en green washing ingedoken.

Op de bovenste afbeelding staan verschillende modellen. Deze heb ik verwerkt in een tabel en daarna gekeken naar de certificaten van het merk als geheel. Belangrijk hierbij is dat deze stap niet meer over één specifiek model gaat, maar over het volledige merk. Het is dus mogelijk dat een merk ook andere modellen heeft die wel van bio gebaseerde materialen zijn.

Na het uitzoeken van alle bekende certificaten per merk, heb ik de certificaten gecategoriseerd, beoordeeld en genummerd.

• Groen: Internationaal erkend en hoogste impact op milieu, ethiek en sociaal.

• Oranje: Sector- of materiaalgericht in bepaalde scope.

• Rood: Nuttige technische of marketing aanvulling.

De scores van B Corporation en Good on you zijn ook toegevoegd. Zie de download hieronder of bijlage 9.

Matrix en radardiagram

Met de informatie over het materiaal per model en de informatie over de certificaten per merk heb ik dit kunnen ordenen met hoge transparantie en naar laag in de rechter tabel. Vervolgens is dit visueel weergegeven in een matrix, zie de afbeelding hierboven. Evita heeft merken hierna nog in een radardiagram geplaatst. Zie de download hieronder of bijlage 9a.

Taakanalyse reparatie

Kleurtrend analyse met Xander

In de kleurtrend analyse zijn de kleuren gegroepeerd op basis van key woorden, fashion (catwalk) en de kleuren zelf. Hierdoor is te zien hoe de kleuren evolueren door de komende jaren en welke meegaan in fashion.

Dit is relevant voor ons project, omdat kleur vaak de eerste trigger is in consumenten gedrag en merkidentiteit uitstraalt. Hiernaast ook fashion op catwalks, omdat dit door filtert naar de mainstream mode. (Trickle-Down theory)

Het juiste kleurgebruik kan de standaard "eco-look" verbreken en het eventueel als een mainstream product positioneren. Wat kan bijdragen aan de normalisatie van sustainable sneakers. Zie de download hieronder of bijlage 12.

Aangezien 4 mensen van het team al naar een schoenenmakers zijn gegaan, heb ik gekozen voor YouTube. Hierdoor kan er een uitgebreide taakanalyse worden uitgevoerd, een fysiek bezoek maakt dit lastiger.

Volledige sneaker reparaties waren lastig te vinden, dus uiteindelijk heb ik een reparatie video van een leren schoen gekozen.
De inzichten uit deze video zijn aanknopingspunten voor verbeteringen in sneakerontwerpen. Deze leren schoenen waren gemakkelijk uit elkaar te halen, wat wijst op een oorspronkelijke right to repair ontwerpstrategie.

In het kopje conclusie zijn de inzichten te lezen. Ondanks dat de uitkomst misschien voor de hand liggend is, kunnen we hierdoor onderbouwd ontwerpen. Zie de download hieronder of bijlage 11.

Klik op de afbeelding voor groter beeld, klik hierboven voor de download.

Klik op de afbeelding voor groter beeld, klik hierboven voor de download.

3e versie Programma van Eisen

Aan het einde van de analysefase hebben we gezamenlijk nog een 2e versie van een PvE, bijlage gemaakt met onze inzichten. Deze heb ik ook weer zelf aangevuld met specifiekere persoonlijke eisen. In bijlage 3 staat de 1e versie en in bijlage 13 of hieronder het 3e PvE.

IDEEFASE

In de ideefase hebben we eerst als groep samengewerkt om tot ideeën te komen, vervolgens zijn we persoonlijk verder gaan werken en hebben we verschillende terugkoppeling momenten gehad om het met elkaar te bespreken. Tijdens deze fase heb ik gewerkt aan:

• Crazy 8 gezamenlijk uitgevoerd.

• Hoe kun je's gezamenlijk uitgevoerd.

• Een ideeënmatrix met thema's, verbindingen en ontwerprichtingen, hieruit 30 schetsen gemaakt.

• Selectie kansrijke ideeën.

• Een one-pager voor de tussenschouw.

• Een keuzematrix door middel van kesselring methode, gezamenlijk uitgevoerd.

De uitkomsten van deze ideefase geven inzichten, en kunnen worden vertaald tot eventuele eisen of wensen. Door deze fase heen veranderd de ontwerpvraag ook, aan het einde wordt deze gegeven.

Aan de hand van verschillende methodes is de ideefase doorlopen. Eerst gezamenlijk, waar de Crazy 8 is uitgevoerd vanuit de Design Strategies van Circo.

Hierna zijn we ingegaan op verbindingen en hierbij Hoe kun je's opgesteld. Op deze manier hadden we een goede basis van ideeën, waar we vervolgens individueel op verder konden itereren. Zie hieronder voor beiden bestanden of bijlage 14.

Klik op de afbeelding voor groter beeld, klik rechts voor de download.

Crazy 8 en Hoe kun je's

Ideeënmatrix en 30 schetsen

Klik op de afbeelding voor groter beeld, klik hierboven voor de download.

Vanuit de gezamenlijke uitkomsten heb ik een ideeënmatrix opgesteld met thema's, verbindingen en ontwerprichtingen. Door in de aspecten uit deze categorieën random te verbinden, ontstaan er onverwachte combinaties en worden deze uitgewerkt tot ideeën. Zie voor beiden bestanden hieronder of bijlage 16.

Na een gezamenlijke bespreking en feedback heb ik deze ideeën geselecteerd en opnieuw uitgewerkt. Hierdoor kan het idee nogmaals aandacht krijgen en kan er verder op worden geïtereerd. De brutalistische sneaker, Terralis, sprak mij erg aan, aangezien het tegenstrijdend lijkt van duurzaamheid. Toch heeft het ook overeenkomsten, zoals eerlijkheid, en dus transparantie over het materiaal.

Een ander aspect van Terralis is dat de zool om de voet valt, waardoor het geheel wordt vastgeknoopt door middel van de veters die door de zool gaat. Zie bijlage 18 voor de selectie tekeningen.

Selectie kansrijke ideeën

One pager (tussenschouw)

Na het selecteren van de ideeën hebben we het idee gepresenteerd tijdens de tussenschouw wat ons het meest aansprak, voor mij was dit de Includit (eerst Terralis). Zie hieronder of bijlage 20 voor de download. Doordat we van te voren te weinig tijd hadden, konden we geen keuzematrix meer toepassen. Later is dit wel gedaan en hebben we de Kesselring toegepast. Hieruit scoorde de Includit het hoogst. Wat mijn eerdere keuze bevestigde.

Keuzematrix; Kesselringmethode

Hiernaast staat mijn gedeelte van de Kesselring. De weegfactoren zijn niet te zien, maar in de download hieronder wel. Ook hebben we hierin beschreven waarom we welke voorwaarde de weegfactor hebben gegeven. De Includit kwam hier dus het hoogst uit. Zie de download hieronder of bijlage 21.

Na het uitwerken van de kesselring methode hebben we onze ideerichtingen geclusterd, gebaseerd op de ontwerpstrategieën van Circo. Zie de download hieronder of bijlage 22. Hierin hebben we alle ideeën meegenomen om zo ook nog inspiratie van elk op te doen. Door de kesselring en deze clustering kwamen er dus 3 ontwerpstrategieën naar voren waarmee we verder zijn gegaan. De betreffende ontwerpstrategie die verbonden zat aan het winnende idee uit de kesselring. Hierin hebben we groepen gevormd, waar ik samen met Xander me ga focussen op aanpasbaarheid in de conceptfase.

Door het uitwerken van de ideeën veranderde de ontwerpvraag ook als volgt:
Hoe kan je een biobased sneaker ontwerpen met geen verbindingen, en die wel aanpasbaar is?

Clustering met ontwerpstrategieën

Klik op de afbeelding voor groter beeld, klik hierboven voor de download.

4e versie Programma van Eisen

Aan het einde van de ideefase heb ik de inzichten en eisen die nog naar boven zijn gekomen aangevuld in een vierde versie van het PvE, zie hieronder voor de download of bijlage 24.

cONcEPTFASE

De conceptfase was wat lastiger om aan te pakken, uiteindelijk heb ik een morfologische kaart met de ontwerpstrategieën te maken. Met hierin wel de focus op aanpasbaarheid. Hiernaast hebben we tijdens deze fase besloten om de sneakers te ontwerpen voor Camper. In het kort heb ik tijdens deze fase gewerkt aan:

• Morfologische kaart met ontwerpstrategieën.

• Clustering uitkomsten gebaseerd op vragen.

• One pagers van de drie stromen vanuit de clustering.

• Modellen van de drie stromen en deze getest.

• Een keuzematrix met drie stromen door middel van kesselring methode.

• Oefenen met moodboard; Camper's stijl.

• Camper's doelgroep uitgewerkt met Mentality model.

De uitkomsten van deze conceptfase geven inzichten en optimalisatiepunten, en kunnen worden vertaald tot eventuele eisen of wensen in een nieuwe versie van het Programma van Eisen.

Tijdens het gehele project, maar ook specifieker in de conceptfase is de R-ladder gebruikt om ontwerpkeuzes te maken. De focus ligt niet op recycling, maar op voorkomen van afval door aanpasbaarheid en hergebruik.

• Rethink: de sneaker is omvattend, past zich aan de voet in plaats van dat de gebruiker zich moet aanpassen.

• Reduce: vermindering van onderdelen en verbindingen.

• Re-use en repair: losse onderdelen zijn vervangbaar.

• Recycle: het materiaal is biodegradeerbaar.

Morfologische overzicht met ontwerpstrategieën

De conceptfase is begonnen met de ideerichting Includit en een focus op aanpasbaarheid. Door het uitvoeren van een morfologisch overzicht met alle ontwerpstrategieën en per onderdeel, ben ik de breedte ingegaan. Juist omdat de strategieën complementair zijn, en versterkend kunnen werken bij het uitwerken. Aanpasbaarheid blijft overkoepelend hierin.

Zo kan er ook opnieuw op circulariteit worden getoetst, eventuele zwakke plekken kunnen worden ontdekt en tunnelvisie voorkomen.

Er is een morfologisch overzicht uitgevoerd voor de zool, upper en veters. Zie hieronder of bijlage 25.

Clustering van morfologische overzicht

De uitkomsten van de morfologische overzichten zijn geclusterd, gebaseerd op vragen en aspecten. Deze vragen en aspecten kwamen naar boven tijdens het verwerken van de uitkomsten.

Vervolgens zijn de uitkomsten per vraag gecombineerd tot drie verschillende stromen. Deze zijn ieder weer verder uitgewerkt tot een concept. Zie de download hieronder of bijlage 26.

Groen

Voor elke stroom is een one pager uitgewerkt met een concept. Hierbij is verder geïtereerd op de uitkomsten van de morfologische overzichten om het concept zo verder uit te werken. Tijdens het uitwerken van Rood en Blauw kwam naar voren dat de upper niet nog hoger moet doorlopen. De veters komen hierdoor voor op de schoen te liggen in plaats van achter. Later bleek ook bij het testen van het model van Groen, dat het vastknopen achter op de voet/enkel ook onhandig is. Zie hieronder of bijlage 27.

Klik op de afbeelding voor groter beeld, klik hierboven voor de download.

Rood

Blauw

Groen

Naast de one pagers zijn er ook spuugmodellen gemaakt van de 3 concepten, zie bijlage 28, zo is elk concept op hetzelfde niveau uitgewerkt. Concept Groen heeft verschillende vetergaten voor de aanpasbaarheid, deze positie van de gaten zijn horizontaal maar ook scheef op feedback van Isabel. Met deze vetergaten kon meteen worden getest op de positie van de vetergaten en hoe het materiaal dan meebeweegt. Hiernaast kon het spuugmodel ook worden aangedaan, hieruit bleek dat het strikken van de veters aan de achterkant van de schoen niet handig was. De andere twee concepten gaven vooral inzicht over de uitwerking en complexiteit van de zool en uppers. Hierbij is het belangrijk dat de upper goed in de groeven van de zool gaat vallen.

Rood

Blauw

Testen positie vetergaten

Door het testen van de verschillende posities van de vetergaten is duidelijker geworden hoe het materiaal beweegt wanneer er aan de veters getrokken wordt. Zo was het bovenste gat bij de hak te hoog en zorgden de scheef lopende gaten ervoor dat het materiaal nog schever ging trekken.

Klik voor op de afbeelding of bijlage 29 hieronder voor de gehele conclusie.

Kesselringmethode op 3 concepten

Na het uitwerken van de one pagers, spuugmodellen en het testen is de kesselringmethode opnieuw uitgewerkt met de 3 concepten en is elke score ook toegelicht. Hiernaast is de scoring veranderd van max 5 punten naar 4 punten, dit was op advies na de les van Jan over de kesselringmethode van de tweedejaars. Op deze manier kan je niet een 3 geven die "er tussen in zit". Uiteindelijk scoorde concept 1, Groen het hoogst. Zie de download hiernaast of bijlage 30 voor verdere toelichting.

Optimalisatiepunten

De volgende optimalisatiepunten zijn naar voren gekomen gedurende de conceptfase:

• Veters niet om de enkel heen, de upper komt lager.

• De uitkomsten van het testen, geen scheve gaten.

• Uitwerking upper in fruitleer, fruit/groente selecteren.

• Produceren van de zool met betrekking tot een mal.

• Verdere materialisatie van de zool en veters, kijken naar materialen.

• Ontwerp verder laten aansluiten op Camper's stijl.

Moodboard Camper

Bovenstaand moodboard van Camper heb ik individueel gemaakt, zie bijlage 31, om te oefenen met het maken van moodboards. Hierna heb ik feedback bij Gerda gevraagd, zij gaf aan dat een moodboard juist geen gallerij moet zijn. De foto's mogen juist overlappen en eruit springen.

Ook hebben we gezamenlijk een moodboard gemaakt. Zie de conceptfase pagina of zie bijlage 32.

Mentality model en Camper

Aan het begin van het project heb ik het mentality model uitgewerkt met betrekking tot sneakers, zie bijlage 33. Deze informatie heb ik vervolgens gebruikt met de merkanalyse om zo onderbouwd te kunnen beschrijven wie de doelgroepen van Camper zijn. Aangezien Camper een divers product portfolio heeft zijn er verschillende doelgroepen die aansluiten.

Het merk combineert innovatief design met comfort en duurzaamheid, met experimentele en traditionele modellen. De hoofddoelgroepen van Camper is de Kosmopolieten en Post-moderne hedonisten. Voor verdere toelichting klik op de knop hieronder voor de download of zie bijlage 34.

5e versie Programma van Eisen

Alle inzichten van de conceptfase zijn verwerkt in een vijfde versie van het PvE. Zie hieronder of bijlage 35.

EXPERIMENTATIE

Zelf ben ik gaan experimenteren met bio gebaseerd materiaal zoals fruitleer, ik heb van verschillende groenten en fruit een leerachtig materiaal gemaakt. Op een aparte pagina is het gehele proces uitgewerkt, zie via de knop op de foto.

Voor het experimenteren met dit fruitleer wou ik graag eerst meer weten over hoe dit fruitleer zich vormt. Dit heb ik beschreven in het document hieronder of bijlage 36.

Bio gebaseerd materiaal

Tijdens het gehele proces van het maken van de fruitleren heb ik elk materiaal beoordeeld op verschillende aspecten:

• Moeitegraad verwerken van materiaal

• Moeitegraad blenden

• Flexibiliteit

• Textuur

• Vezeldichtheid (gaten door water/egaal)

Uit deze scores is een gemiddelde score gekomen. Hieruit zijn 3 materialen uitgekomen het hoogst scoorden. Download hieronder de Excel met alle scores, of zie bijlage 38.

De afgeronde scores zijn omgezet in sterren, en te zien op de pagina met alle materialen.

Materialen scoren

Geselecteerde materialen testen

De drie hoogst scorende materialen zijn kiwi, granaatappel en wortel. Deze zijn vervolgens getest op treksterkte en de mate van buiging. De ingrediënten per materialen verschillen alleen voor de hoeveelheid maïzena, dit werkt vooral bindend en niet versterkend. De cellulose van het fruit draagt bij aan de treksterkte (achtergrondinformatie), de hoeveelheid in maïzena heeft niet direct invloed op de treksterkte.

Granaatappel heeft de hoogste treksterkte, doordat het ook een hoge hoeveelheid cellulose heeft. Hiernaast heeft het een lagere hoeveelheid pectine, wat het materiaal weer minder flexibel maakt.

Bij kiwi is dit juist weer andersom, en bij wortel bevindt zich tussen de twee in. Om deze reden zal de wortel waarschijnlijk het meest geschikt zijn om als hoofdmateriaal te nemen voor de upper. Hiernaast kan granaatappel leer wel worden gebruikt bij versteviging (bijv. toecap). Zie hieronder voor de download of bijlage 39.

MATERIALISATIE

Tijdens de materialisatiefase wordt concept groen van de Includit verder uitgewerkt. Om het concept verder te materialiseren heb ik getest met de bio gebaseerde materialen die ik eerder heb gemaakt. Zoals bijvoorbeeld een treksterkte test. Dit is uitgewerkt in het experimentatie gedeelte van de site, en wordt verder toegelicht waar dit nodig is bij de materialisatiefase. Tijdens deze fase heb ik gewerkt aan:

• Onderdeelanalyse voor materiaaleigenschappen,

• Materialisatie zool: materiaalinformatie kurk en rubber,

• Productiemethode zool,

• Camper zolen analyse,

• Profiel van de zool modelleren en mal maken voor samples,

• Proces zool zichtmodel,

• Materialisatie upper: materiaalinformatie fruitleer en productie,

• Patroonontwikkeling upper

• Proces upper zichtmodel,

• Inzichten maken zichtmodel,

• Materialisatie veters: materiaalinformatie hennep.

• Productiemethode veters,

• Kostprijsindicatie uitvoeren,

• Life Cycle Analyse uitvoeren,

De uitkomsten van deze fase worden waar nodig nog uitgewerkt in een nieuwe versie van het Programma van Eisen.

Onderdeelanalyse van de sneaker

Gedurende het project lag de focus nog niet altijd op de specifieke materiaaleisen van de onderdelen van de sneaker. Deze keuze is gemaakt om het project zo breed te benaderen, het divergeren. Dit liet het toe om te experimenteren met verschillende materialen en grondstoffen. Sommige materiaaleisen kwamen wel al naar voren, en deze zijn dan ook vastgelegd in het Programma van Eisen.

Om de materialisatiefase vanuit een duidelijk punt te starten heb ik een onderdeelanalyse uitgevoerd, om zo de materiaalkeuzes beter uit te voeren. Uiteraard zijn deze ook toegevoegd in de 6e versie van het PvE, deze staat onderaan de materialisatiefase.

Klik op de afbeelding voor groter beeld, klik hierboven voor de download.

Materialisatie zool

Tijdens de analysefase kwam kurk voorbij als materiaal in de sneaker. Om deze reden ben ik gaan onderzoeken of natuurkurk geschikt zou zijn voor de zool. Natuurkurk is een hernieuwbare grondstof en komt als platen van de kurkboom af, hieruit worden eerst ronde kurken gehaald voor de wijnindustrie. Het geen wat over blijft wordt verwerkt tot granulaat. Dit wordt vaak met een synthetische binder tot de gewenste vorm gemaakt. Zie de informatie over het materiaal, natuurkurk hieronder of bijlage 42.

Bij het ontwerp van de Includit is er bij het kurk granulaat een bio gebaseerde binder nodig. Zo ben ik terecht gekomen bij natuurrubber. Zie de informatie of bijlage 41 over het materiaal hieronder. Ondanks dat natuurrubber ook bio gebaseerd is, brengt het oogsten van de rubberboom ook risico's met zich mee, door ziektes en ook marktgevoeligheid. Er is onderzoek gedaan naar alternatieven, aangezien natuurrubber ook voorkomt in andere plantsoorten. Voor in de toekomst kunnen deze alternatieven worden gebruikt als een bron van latex, in plaats van de rubberboom.

De zool van de Includit is een composiet van beiden materialen. Beiden materialen worden los, maar ook als combinatie gebruikt in schoenzolen in de praktijk. Hiervoor heb ik een kleine marktanalyse gedaan, zie hieronder of bijlage 44. Het gebruik geeft de technische haalbaarheid aan. Dit is verder toegelicht in het document met de materiaalkeuzes en productiemethoden. Zie de knop hieronder. Door de materialen te combineren ontstaat er een lichtere en veerkrachtigere zool. Ondertussen kan er dus verder onderzoek worden gedaan naar de rubberalternatieven, om het zo nog meer te verduurzamen. Voor verdere informatie over de materiaaleigenschappen, materiaalkeuzes en productiemethoden (bijlage 43) zie de downloads en de volgende sectie hieronder.

Productiemethode zool

De zool wordt geproduceerd door het natuurrubber-kurk composiet in een gesloten stalen mal te persen. Ook wordt ook zwavel toegevoegd, voor de vulkanisatie na het persen. Vulkaniseren zorgt dat er zwavelbruggen tussen de rubbermoleculen worden gecreëerd, er ontstaat een vernet polymeernetwerk. Hierdoor wordt het composiet dus sterker, duurzamer en minder gevoelig voor veroudering en slijtage. Het vulkaniseren gebeurd in een oven tussen 140 °C - 160 °C, natuurrubber vereist vulkanisatie bij lagere temperaturen dan andere rubbers. Hierna kunnen ze koud uitharden en geassembleerd worden met de andere onderdelen. De beschreven vulkanisatie kan wel de afbreekbaarheid van de zool belemmeren, maar het is wel mogelijk om ook op een milieu vriendelijke manier te vulkaniseren. Zie bijlage 43 voor meer of klik op de knop hieronder.

Camper zolen analyse

Om de zool te ontwerpen in een Camper stijl, heb ik de zolen van Camper geanalyseerd. Het ontwerp van de zool is niet alleen functioneel bij Camper, het draagt ook bij aan de vormtaal van de zool en de sneaker in het geheel.

Opvallend is dat de zolen erg verschillen, van minimalistisch tot expressief. Vaak in samenhang met de rest van de sneaker. Als het algemeen ontwerp expressief is, zijn de zool en profiel dat ook. Het logo van Camper is altijd aanwezig, soms heel duidelijk en soms subtiel. Bijvoorbeeld dat alleen het rechthoekje met de boog is weergeven. Hiernaast wordt de balans tussen functie en esthetiek bij elk ontwerp vaak uitgedaagd.

De uitgevoerde analyse geeft een goede richting en een betekenis aan het ontwerp van de zool en het profiel. Het moet passend zijn bij de rest van het sneakerontwerp, hierin zit bewegingsruimte voor eigen invulling. Zie de download hiernaast of bijlage 45.

Klik op de afbeelding voor groter beeld, klik hierboven voor de download.

Profiel en mal ontwikkeling

Aan de hand van de conclusie van de zolen analyse van Camper en de vormgeving van Camper ben ik het profiel van de Includit gaan ontwikkelen. Zo ook om er een mal van te maken, deze kan ik gebruiken voor het testen met kurk en rubber. Zie het proces hiernaast van het profiel van de zool. Eerst had ik een idee met een samenhang van cirkels en de C, maar dit paste niet bij het ontwerp van de zool.

De zijkanten van de zool komen overeen met een halve hexagon met zachte randen, om deze reden is de hexagon verder doorgezet in het ontwerp van het profiel. Hierin is het logo van Camper ook geïntegreerd. Zie download of bijlage 46.

Het model heeft ook overal lossingshoeken van 2 graden gekregen, zodat het als mal kan worden gebruikt. Het model is vervolgens 3D geprint.

Klik op de afbeelding voor groter beeld, klik hierboven voor de download.

Hiernaast is het profiel gevisualiseerd, door middel van een render. Rechts is in context, gegenereerd met behulp van AI.

Aangezien het model een negatief is van de zool, klopt de visualisatie niet helemaal.

Mal en rubberkurk samples

Na het 3D printen van de mal hierboven, is de latex laag per laag aangebracht en geraspte kurk tussen de lagen door toegevoegd. Het eerste sample heb ik er eerder uitgehaald om te kijken of het überhaupt zou werken en lossen, zie de tweede foto van links. Dit verliep erg voorspoedig en vervolgens heb ik een dikker sample van ongeveer 1 cm gemaakt, zie de rest van de foto's hieronder. Naast de lossingshoeken te gebruiken heb ik ook wat afwasmiddel verdunt, dit erop gesmeerd en laten inwerken. Uiteindelijk denk ik dat dit wat overbodig was, aangezien het vrij elastisch is. Op de rechter foto is het profiel ook in de sneeuw te zien.

Proces zool zichtmodel

Het leek mij een leuke uitdaging om de zool van het zichtmodel ook echt van natuurrubber en kurk te maken. Een mal via SolidWorks maken lukte niet aangezien de vorm van de zool. Na een paar keer proberen wou ik er niet te veel tijd aan besteden en daarom heb ik besloten om het eerst te gaan modelleren met papier maché. Hierdoor kon ik met de hand de vorm optimaliseren en ook echt op een sneaker te laten lijken. Eerst leek het niet mogelijk om de latex op het papier te smeren, aangezien het misschien zou hechten. Om deze reden heb ik het opnieuw met schilders tape ingetapet zodat de gladde kant naar buiten zat. Vervolgens heb ik hetzelfde proces herhaalt als hierboven bij de 3D geprinte mal. Uiteindelijk heb ik de zool binnenste buiten gedraaid, zodat de gladde kant aan de buitenkant zit. Zie de afbeelding hieronder, bijlage 57 of de download hieronder.

Materialisatie upper

In het kort is fruitleer een bio gebaseerd materiaal dat ontstaat door de verhitting van fruit of groente, dit te blenden met additieven zoals glycerine en agar agar en hierna te drogen. Een inzicht na experimentatie is dat elk fruit en groente en een verschillende vezel- en suikerverhouding heeft, waardoor er ook verschillende materiaaleigenschappen uit voortkomen. Uiteindelijk is wortelleer geselecteerd als materiaalkeuze voor de upper van de Includit. De schillen van de wortel worden gebruikt, waarbij additieven zoals glycerine, suiker, azijn, maïzena en agar agar zijn toegevoegd. Uiteraard kan er verder ontwikkeld worden wat het optimale materiaal is voor de upper. Leather Rotterdam produceert leer van mango's, dit kan een bedrijf zijn waarmee wordt samengewerkt om optimaal materiaal te krijgen. Zie bijlage 36 voor informatie over fruitleer en 43 voor de gehele productiemethode. Bekijk ook de sectie experimentatie.

De materiaalkeuze voor de upper is leer van wortel. In het markt en materiaal onderzoek van de analysefase staan verschillende sneakers die fruitleer bevatten. Dit trok de interesse, in bijlage 36 staat de achtergrond-informatie over fruitleer. Veel mode-ontwerpers gebruiken dan ook al fruitleer in hun ontwerpen, hierbij maken ze gebruik van voedselreststromen. Aangezien de toepassing van dit materiaal in de modewereld mogelijk is, zijn andere materialen niet meer overwogen.

Patroon ontwikkeling

Het patroon van de Includit is ontwikkeld door te beginnen met schilderstape te plakken op de leest. Door het volgen van YouTube video’s heb ik geleerd hoe dit moet en de tape in twee richtingen zo strak mogelijk op de leest geplakt. Vervolgens heb ik het ontwerp van de upper erop geschetst en ben ik dit gaan uitsnijden met een scapelmes. Zie linksboven. Aangezien dit de eerste keer was dat ik zoiets maakte, heb ik nog een tweede versie gemaakt. Deze heb ik vervolgens op papier overgetekend. De tweede versie van schilderstape heb ik vervolgens hier en daar nog wat aangepast voor naadtoeslag. Dit werd uiteindelijk de definitieve versie. Vervolgens heb ik dit ook overgetekend. Zie bijlage 54 voor het visuele proces en de knop hieronder. Tijdens het stikken van de upper kwam ik er wel achter dat ik teveel naadtoeslag had, dus dit heb ik ook meegenomen in de digitale versie. Zie linksonder.

Nadat ik het patroon heb gedigitaliseerd, heb ik een versie voor linker en rechter sneaker gemaakt. Door het patroon te digitaliseren kon ik het vervolgens nesten (bijlage 55) voor de kostprijsberekening. Hier beneden kan je hierover meer lezen.

Proces upper zichtmodel

Voor het visuele proces van het maken van de upper, zie bijlage 56, of de knop hieronder. Het papieren patroon heb ik gebruikt om de upper te maken. Ter voorbereiding heb ik eerst onderzoek gedaan naar hoe het handmatig stikken van leer werkt en wat voor steken geschikt zijn. Dit staat in bijlage 48, of zie via de knop hieronder. Om te kijken of het patroon klopte, is het eerst uitgewerkt met stof en getest op de leest. Als laatst moest de wortelleer ook worden gemaakt.

Toen het wortelleer klaar was om te gebruiken, heb ik de steken van bijlage 48 uitgeprobeerd en kwam ik tot de conclusie dat de kruissteek het meest geschikt was. Met deze steek kunnen twee stukken plat aan elkaar worden gestikt. Hiernaast paste het patroon niet helemaal op het stuk wortelleer wat ik had, dus ik heb het moeten opknippen. Bij het definitieve patroon is dit niet het geval. Tijdens het stikken van het wortelleer bleek het gemakkelijk nog te breken, en kwam ik tot de conclusie dat het waarschijnlijk nog wel langer in de lucht had moeten drogen. Dit had ik namelijk ook bij de experimentatie gedaan. Om het niet te laten breken heb ik een sok opgevuld en deze als ondersteuning gebruikt zodat het materiaal hierop kon rusten. Eerst heb ik ook nog onderzoek gedaan naar een ander type steek die tussen de zool van de upper en het bovenste gedeelte kwam. Uiteindelijk heb ik toch besloten om te proberen of de kruissteek ook werkte hiervoor. Deze steek had ik ondertussen al wat geleerd, en dat zou dan het efficiënts zijn. Dit werkte gelukkig goed en zo is de gehele upper in elkaar gestikt.

Door te kijken naar wat voor natuurlijke pigmenten er zijn, zijn er kleuren naar voren gekomen voor de mix & match optie. Zo is chlorofyl het groene pigment wat in planten voorkomt, en is indigo een natuurlijke kleurstof voor blauw. Hiernaast heb ik aan het begin van het project ook paarse kleurstof van rode bieten gebruikt. Door middel van AI heb ik deze kleurenopties uitgewerkt

Inzichten conclusie maken zichtmodel

Het maken van het zichtmodel was voor mij de grootste uitdaging van het gehele project. Dit is onder andere doordat ik het graag van echte materialen wilde maken, dus de zool van echte rubber en kurk en de upper van echte wortelleer. Hiernaast had ik weinig kennis van werken met textiel materialen, en had ik nog nooit genaaid met behulp van een patroon. Dit maakte dat ik veel moest ontdekken en ook vragen om me heen moest stellen. Gelukkig waren er verschillende mensen in mijn groepje die hier wel veel van afwisten, en ik heb dan ook veel van hun geleerd.

Ook al heb ik veel geëxperimenteerd met materialen, is het toepassen hiervan wel iets anders. De functie van het materiaal veranderd van test naar functioneel. Er was dan ook veel trial & error. Door de fouten die ik maakte kwam ik erna weer op een manier om het wel te laten werken. Tijdens het maken van het zichtmodel heb ik veel “aha” momenten gehad, mijn probleemoplossend vermogen werd hierdoor goed geactiveerd en dit maakte het proces leuk en interessant.

Uiteindelijk is het zichtmodel gelukt en is het naar mijn mening tof dat het is uitgewerkt in echte materialen. Het zichtmodel is een statement om mensen aan het denken te laten zetten over dit onderwerp.

Materialisatie veters

Voor de textielindustrie zijn de lange vezels uit de stengel het interessants. Voordelen van hennep in textieltoepassingen zijn onder andere dat het antibacterieel, slijtvast, UV bestendig en thermo-regulerend is. Hiernaast heeft het een hoge treksterkte. Door deze eigenschappen is het materiaal geschikt voor veters.

Het enige nadeel is dat het spinnen van hennep een energie-intensief proces is, hierdoor wordt er meer gebruik gemaakt van fossiele brandstoffen en ligt het energieverbruik hoger. Dit proces heeft hierin nog wel verduurzaming nodig. Ondanks dit, gaat hennep lang mee en weegt het nadeel zich op tegen de voordelen. Zie hierover meer in bijlage 43 of de rechter knop hier beneden.

De materiaalkeuze voor de veters is hennep. De achtergrondinformatie staat in bijlage 47 hieronder. Hennep is een eenjarige plant en wordt al duizenden jaren op verschillende manier gebruikt, zoals bijvoorbeeld als grondstof voor papier, maar ook textiel en oliën. Hennep is een bio gebaseerde vezel en heeft een lage milieu impact vergeleken met katoen. Het materiaal sluit dus goed aan op het circulaire uitgangspunt van de sneaker. De plant wordt onder andere in Nederland verbouwt, en heeft weinig bestrijdingsmiddelen of kunstmest nodig.

Productiemethode veters

De productiemethode gaat als volgt, de gemaaide hennepstengels worden geroot, waarna de houtachtige kern uit de stelen kunnen worden verwijderd. Dan wordt het gesponnen, waar de vezels samen worden gedraaid tot draden en afgedicht met was. Zo wordt het waterafstotend. Dit maakt het een handige eigenschap voor veters. Na het spinnen worden de garen geweven en op de gewenste lengte geknipt en de uiteinden getipt. Bij het fooien wordt de aglet aan elk uiteinde van de schoenveter toegevoegd. Een bio gebaseerde optie voor de aglet kan verder onderzoek naar worden gedaan, bijvoorbeeld behandelen met was.

Het leveren van de hennepvezels kan lokaal worden gedaan door Dunagro Hemp Group uit Oude Pekela, in de provincie Groningen zijn ook initiatieven voor de textielindustrie die bijvoorbeeld de hennep kan verwerken tot veters. In de beginfase van het project kan er ook worden gekozen om de veters in te kopen, het is dan wel een eis dat ze volledig bio gebaseerd en afbreekbaar zijn. Voor de kostprijsberekening is dit dan ook het geval.

BOM en Kostprijsindicatie

Voor de sneaker Includit is een kostprijsindicatie opgesteld met behulp van een Bill of Materials (BOM). De BOM en kostprijsindicatie zijn te vinden in bijlage 49 en nesten van de upper in bijlage 55. Deze kostprijs is nadrukkelijk een inschatting en ook als onderbouwing voor de haalbaarheid van een eerste productieserie. Het is gebaseerd op een kleine oplage en sluit aan op het principe van een Minimum Viable Product (MVP). Door te starten met een beperkte oplage kan de technische haalbaarheid en de marktpotentie worden getest. Hierdoor kunnen risico’s worden ontdekt en het ontwerp worden geoptimaliseerd voordat het wordt opgeschaald.

De totale kostprijs per sneaker komt uit op €29,60. Hierbij zijn vaste en variabele kosten van de zool, arbeids- en materiaalkosten van de upper, veters, garen en assemblage meegenomen. De marktprijs wordt ingeschat met behulp van 2,5 factor, en is €74,-. Deze factor dekt marge, overhead en andere overige kosten.

Markt en strategie verkenning

In het document markt en strategie verkenning zijn onderwerpen uitgewerkt zoals de waarde propositie. Dit is: De Includit is een 100% biobased en modulaire sneaker, die zich aanpast aan de gebruiker en zo comfort en lagere milieu-impact combineert. Hiernaast is de strategie ook uitgewerkt, de Includit wordt ontwikkeld met het principe van een MVP en als pilot binnen de experimentele tak van Camper, Camperlab. Met behulp van lokale productie kan de Build-Measure-Learn loop snel worden doorlopen. Zo kan de sneaker in continue ontwikkeling blijven, zie de illustratie hiernaast. In het kort minimaliseert dit risico, tijd en geld. Door het creeëren van deze feedback loop worden gebruikers betrokken, en deze co-creation zorgt ervoor dat pijnpunten kunnen worden ontdekt en het ontwerp gevalideerd.

De doelgroep van de Includit is ook uitgewerkt. Binnen de context van het ontwerp komen verschillende doelgroepen naar voren, de hoofddoelgroep zijn de bewuste kopers, kopers die kijken naar de mileu-impact naast de prijs. Eerst zal het product waarschijnlijk een niche aanspreken binnen Camper’s bredere doelgroep. Als het op grotere schaal wordt geproduceerd, wordt de doelgroep hiermee ook uitgebreidt. De doelgroepen kunnen zeker wel al worden betrokken bij de co-creation.

De financiele en technische haalbaarheid kunnen door middel van deze strategie worden getest, op deze manier blijven de risico’s beheersbaar. Het is belangrijk dat het product wordt gepositioneerd als een experimentele en innovatieve product. Hierbij kan storytelling helpen. Hierbij draagt het product bij aan de diversiteit van de productportfolio van Camper. Voor de volledige uitwerking zie bijlage 53.

Life Cycle Analysis

Aan het begin van het product is de LCA uitgevoerd voor de Adidas Spezial, zodat het eindproduct hiermee vergeleken kan worden. De volledige LCA voor de Includit staat in bijlage 50, deze LCA is wel een schatting aangezien het materiaal voor fruitleer lastig te vinden was dus ik heb het onder een Starch-based thermoplastics gezet. De toelichting van de LCA staat verder in bijlage 51.

Hiernaast zijn dus de Adidas Spezial en Includit met elkaar vergeleken. Eerst zijn beide LCA’s naast elkaar gelegd. Bij het berekenen van de reducties is rekening gehouden met alleen de eerstelevensfase en ook de gehele End of Life potential. Het was interessant om te zien wat de EoL nog toevoegt. De verminderingspercentages waren vrij hoog (energie 89,4% en CO2-uitstoot 79,5% na gehele levenscyclus). De verklaring kan hierdoor zijn dat de Adidas Spezial in maat 46 is uitgevoerd en de Includit in maat 36.

Om dit te corrigeren heb ik een getal gebruikt om de uitkomsten van de LCA’s naar beneden te schalen. De LCA is een inschatting, maar ondanks dit zijn percentages die hieruit kwamen zijn wat realistischer dan de vorige (energie 82,0% en CO2-uitstoot 65,3% na gehele levenscyclus). Zie de afbeeldingen hiernaast voor een visuele vergelijking en de bijlage 52 of hieronder voor de gehele uitwerking.

6e versie Programma van Eisen

In deze 6e Programma van Eisen zijn de eisen en wensen die naar voren zijn gekomen tijdens de materialisatiefase veranderd of toegevoegd. Hiernaast is er gekeken naar de validatie van eisen en advies voor verdere testen gegeven. Zie hieronder of bijlage 60.

REALISATIEFASE

De Includit is een 100% biogebaseerde sneaker, met een aanpasbare zool die de voet omvat. Door de verschillende vetergaten kan de gebruiker de pasvorm aanpassen naar de gewenste vorm.

Deze sneaker heeft maar 3 hoofdonderdelen. De buitenzool is gemaakt van een natuurrubber- en kurkcomposiet, de binnenschoen is gemaakt van wortelleer en de veters van hennep. Het is een bewuste keuze om de natuurlijke kleuren te laten zien, om zo eerlijkheid en transparantie te communiceren.

Door het modulaire ontwerp zijn de onderdelen niet met elkaar verbonden, waardoor ze gemakkelijk uit elkaar te halen zijn en vervangen of aangepast kunnen worden. De modulariteit stimuleert de gebruiker voor vervanging en zorgt zo voor levensduurverlenging en minder afval. Ook kan de gebruiker kiezen voor een mix & match optie, waarbij de kleuren kunnen worden aangepast.

De Includit is een experimentele sneaker, laat geen microplastics achter en heeft een aantoonbare lagere milieu-impact. Deze sneaker dient als een voorbeeld product voor de sneakerindustrie. Het laat zien hoe circulair ontwerp en comfort kunnen samenkomen in een sneaker.

Aanbevelingen

Gezien de experimentele aard van dit product moet het nog zeker doorontwikkeld worden tot een volwaardig product waarin aspecten zoals de comfort, ergonomie, weersomstandigheden en slijtage verder zijn uitgewerkt.

Er moet uitgebreidt getest worden naar het gebruik van leer gemaakt van groenten of fruit, ondanks dat het nu al wordt toegepast is dit vaak in blends met synthetische stoffen. Het einddoel is een duurzaam leer die 100% bio gebaseerd is.

Doordat de upper een eigen zool heeft, kan dit gaan slijten met de buitenzool. Hierin moet verder ontwikkeld worden om slijtage te voorkomen.

De rubber-kurk verhouding in de zool kan verder worden geoptimaliseerd op comfort, slijtvastheid en flexibiliteit.

Er liggen zeker kansen in het samenvoegen van ontwerpen van mijn team en de Includit. Dit kan verder worden onderzocht.

Het behouden van de zichtbaarheid van de natuurlijke materialen is een bewust keuze, hypothetisch gezien versterkt het de transparantie en het materiaalverhaal. Uiteraard moet dit verder worden onderzocht door middel van feedback door bijvoorbeeld co-creation sessies. Hierbij zijn de mix & match opties iets wat hiermee ook kan worden getest.

De eisen in het laatste Programma van Eisen zijn nog niet allemaal getest of gevalideerd, mijn aanbeveling is om dit te doen voor een optimaler ontwerp.

De markt en technische haalbaarheid moeten verder worden getest, het document wat is gemaakt is slechts een verkenning. Het gebruik van een agile ontwikkeling wordt zeker aanbevolen, ook gezien de experimentele aard van het product. Hiernaast hebben dit soort type producten de juiste positionering nodig om ze te laten slagen in de markt.
De Includit heeft binnen het Camper-portfolio een strategische waarde om te leren en te experimenteren voor ciruclaire schoenenontwikkeling.

Gemaakt met AI.

Gemaakt met AI.